Antonius in Musea en Galeries in Parijs


Saint Antoine. Heures à l'usage de Paris ou Heures de René d'Anjou. 15e eeuw. Bibliothèque Nationale de France.	Saint Antoine. Heures de Frédéric d'Aragon. 16e eeuw. Bibliothèque Nationale de France.
Saint Antoine. Grandes Heures de Rohan. 15e eeuw. Bibliothèque Nationale de France.
De twee platen hier linksboven lijken wel door dezlfde artiest te zijn gemaakt. Opvallend bij deze twee zijn de slagtanden van de varkens en het klokje dat in de toren hangt, i.p.v. aan of bij Antonius, zoals rechts, wat normaal is. Opvallend bij alle drie platen hierboven zijn de blauwe T's links of rechts op de schoudermantel en de iconografisch zeer correct weergegeven grote kralen van het gebedssnoer. Ook het hoofdkapje rechts is zeer juist weergegeven.


Les attaques du démon. Horae ad usum Romanum. 15e eeuw. Bibliothèque Nationale de France.	Saint Antoine. Heures de Louis de Savoie. 15e eeuw. Bibliothèque Nationale de France.	Saint Antoine. Heures à l'usage de Jean de Montauban. 15e eeuw. Bibliothèque Nationale de France.
Het zijn helaas niet zulke goede kopieën, want de voorstellingen op deze platen zijn toch heel interessant. (links) Mooie duivels, grappig varkentje met slagtanden, fraaie vlammen. (midden) Allerlei ongebruikelijke elementen, zoals Antonius die gekroond wordt door twee engelen, duiveltjes die onderdeel uitmaken van de gebeeldhouwde stoel, een vreemde staf. Wel een correcte en mooie rode muts, een grote T op zijn schouder; en misschien een duiveltje links vanonder zijn mantel uitkijkend? (rechts) Op de voorgrond: Antonius staande in de oplaaiende vlammen, achter hem zijn varkentje, twee gebedsssnoeren met grote kralen, waarvan hij er één lijkt weg te geven aan een geknielde smekeling; drie bebloede lijders aan het Antoniusvuur op krukken, van wie één geamputeerde. Op de achtergrond: het lijk van Antonius (vermoed ik) of zijn 'translatie', op een draagbaar. Een klokje op de kapel. Wie zou de dame in het centrum zijn?

	Saint Antoine et le centaur. Secrets d'histoire naturelle. 15e eeuw. Bibliothèque Nationale de France. Behalve de centaur die Antonius tegenkomt op zijn tocht naar Paulus, zien we daarachter ook het andere vreemde wezen dat hij ontmoette. En nog een draak!

		Saint Antoine et les malades. Heures de la famille d'Ango. 1514. Bibliothèque Nationale de France. Vooral het onderste deel van de pagina is interessant: het toont de bereiding van de Saint Vinage, een vat wijn met daarin de relieken van Antonius.
		La Tentation de Saint Antoine. Florence, ca 1616-1617. Jacques Callot (1592-1635). Bibliothèque Nationale de France.
De plaat van Callot wordt overheerst een reusachtige Duivel, die een groot aantal duiveltjes uitbraakt, en allerlei andere hellewezens. Antonius is rechts bij de grot in beeld. Een aantal demonen trekken aan hem terwijl hij in afweer zijn kruis heft. Twee latere versies van deze prent staan hieronder bij het MuCEM.

Een aantal scènes met Antonius uit: Richelieu Manuscrits Français 51, Vincentius Bellovacensis, Speculum historiale (vertaling Jean de Vignay. 15e eeuw. Bibliothèque Nationale de France.
(Linksboven) Op de voorgrond deelt Antonius zijn geld en goederen uit aan de armen van zijn dorp. Op de achtergrond wordt hij belaagd door duivelse wilde beesten en geholpen door Christus.
(Boven) Op de voorgrond, rechts, spreekt Antonius met de centaur — hier half paard half aap! — terwijl hij op weg is naar Paulus, links, door een nogal groene woestijn. Op de achtergrond, links, zitten Antonius en Paulus te twisten over de verdeling van het brood dat door de raaf gebracht is.
(Links) Op de voorgrond knielt Antonius bij de dode Paulus in zijn gevlochten mantel, terwijl achter hen de leeuwen al bezig zijn het graf voor Paulus te graven, en de ziel van Paulus — naakt op zijn onderbroek na! — in de lucht door twee engelen ten hemel wordt gevoerd.

Musée des Civilisations de l'Europe et de la Méditerranée (MuCEM)


Drukkerij Pellerin (opgericht in 1736). MuCEM.	Drukkerij Charles Pinot et Sagaire (1860-1888). MuCEM.	ca. 1837. MuCEM.
Een kortgerokte Franse duivelin zweeft boven Antonius en klingelt met een klokje bij zijn oor. Hij kijkt naar zijn varken (zoekend naar steun, zou ik denken).	Er staan wat interessante bloemen (zie ook hieronder links). Een zeer groot, 'neerwaarts' varken.	Het wapen in het midden wordt o.a. gevormd door een bisschopsstaf, gekruist door een scepter en klokje.

	Drukkerij Gangel (tussen 1840 en 1852). MuCEM. Antonius heeft een incorrecte tonsuur. Er staan wat interessante planten [*], en ik vraag me af of die ook iets met Antonius(vuur) te maken hebben, of alleen maar decoratief zijn. Een grappig, hondachtig varkentje met klokje. Een wat ongebruikelijke schedel. Een vreemd voorwerp bij zijn knie.
	La tentation de saint Antoine, affiche. 1875. Drukkerij E. Finot, Paris. MuCEM. Zou deze affiche iets met Flaubert's Tentation te maken hebben? Een verzoeking door een wulpse variété artieste (l); een bezoeking door demonen (r) en de duivel van Callot (m.b.).


Twee prenten van La tentation de saint Antoine. De bovenste werd vervaardigd tussen 1840 en 1852, de onderste tussen 1852 en 1858. Beide zijn gedrukt bij drukkerij Gangel. MuCEM.

Ik heb er verder geen informatie over, maar beide prenten zijn op de kleuren na identiek en zouden door Callot (zie hierboven) gemaakt kunnen zijn, maar waarschijnlijker is dat deze prenten op Callot's prent gebaseerd zijn.

	Miracolo di san Antonio fuora di Bressia
	Een relikwieënaltaar; 18e eeuw; München.


		(boven) Een reliekenhouder uit Italië; 19e eeuw. MuCEM.
		(links) Een beeldengroepje uit Lille; 19e eeuw. MuCEM.
		(uiterst links) Een aardenwerken beeldje uit Nevers van 1789. MuCEM.


Ombres chinoises: la tentation de saint Antoine. Drukkerij Pellerin. MuCEM. "Chinese schimmen"
Saint Antoine et son cochon. Bord uit Tours. 1830. MuCEM.

Musée d'Orsay


	Paul Cézanne. Verzoeking van St. Antonius. (ca. 1875). Musée d'Orsay. Antonius wordt belaagd door een rode duivel met gedraaide hoorns, een zak geld (op de voorgrond) en een verleidelijke vrouw. Maar wat zouden de kleine kinderen (putti?) te betekenen hebben?
La Tentation de saint Antoine. Eugène Isabey (ca.1869). Musée d'Orsay.
Antonius wordt bijgestaan door een aantal engelen, onder wie één met vlammend zwaard (boven), anders zou hij misschien wel bezwijken aan de verleiding van de wellustige vrouwen en goud en heerlijkheden.

Musée national des Arts et Traditions Populaires


Drukkerij Basset; 18e eeuw. Parijs. Musée national des Arts et Traditions Populaires.	Drukkerij Basset; 19e eeuw. Parijs. Musée national des Arts et Traditions Populaires.
Oraison à saint Antoine.Tussen 1810 en 1814. Graveur: Pierre François Godard. Drukkerij Hurez Jean-François-Joseph (1803-1817); Cambrai. Musée national des Arts et Traditions Populaires.

Deze afbeeldingen van Antonius vertonen heel wat overeenkomsten: zo is er de puntige capuchon, de manier waarop hij leest en de 'horizontale' varkentjes. Op de plaat rechts zien we een klokje aan het varken en een klokje hangend buiten aan de kapel. Op de plaat in het midden hangt een vreemd rood voorwerp aan zijn arm.

Musée national du Moyen Âge


	Glas-in-lood raam uit de Rhin-inférieur; 15e eeuw. Musée national du Moyen Âge. Wat een prachtig raam! Het varken heeft een klokje aan zijn oor.
	Pelgrimsinsigne van lood, van de pelgrimage naar Saint-Antoine-l'Abbaye, uit 1400-1450. Musée national du Moyen Âge.

Châteaux de Versailles et de Trianon

Lokatie onbekend

	.
		La Tentation de Saint Antoine. 1910. Adolphe Léon Willette (1857-1926). Het werd geëxposeerd op de Salon de la Société Nationale des Beaux-Arts van 1911, maar de huidige plaats is onbekend.
Saint Antoine ermite en méditation. Jacques André Portail (1695-1759). Châteaux de Versailles et de Trianon.
Op het schilderij (links) zien we een mooie T-staf. Het varkentje met klokje om de hals zit onder de tafel.		Het schilderij (rechts) hoeft niet in Parijs gebleven te zijn, maar ik wil het toch graag laten zien, omdat het zo grappig is. Zoals Antonius met rode konen zich achter de bijbel verschanst, maar toch omhoog kijkt naar de blote dames; het varkentje dat over zijn schoot ligt en wiens buik wellustig gekieteld wordt door een spugend duiveltje.

Galerie Jacqueline Boccador *


Een beeld (52 cm) van kalksteen van Bourgogne. 15e eeuw. Werk van Antoine Le Moiturier.	Een beeld (65 cm) van beschilderd notenhout uit Bourgogne. 15e eeuw.	Een kalkstenen beeld (147 cm) uit de regio Rodez (Aveyron); 1400–1410.
Wat een prachtige beelden; en te koop! Voor zo'n € 1500. Weer van die schattige omhoogkijkende varkentjes. Een gebedssnoer met grote kralen (links); een niet-correcte tonsuur (midden); een mooie, grote klok aan de hand van Antonius (rechts) en klokjes om de nek van de varkentjes (links en midden).